سافو و شعر زنانه در ٢۶٠٠ سال پیش

سافو (Sappho) که از زمان باستان به نام بزرگ‌ترین شاعر غنایی شناخته شده، در اواخرِ قرن ششم پیش از میلاد، در دهکده‌ی ارسوس (Eresos) در جزیره‌ی لسبوس (Lesbos)  در یک خانواده‌ی اشرافی چشم به جهان گشود. وی ابتدای زندگی را در میتیلن (Mitylene) گذرانید، اما به سبب حوادث سیاسی مدتی از سوی پیتاکوس(Pittacos) به سیسیل تبعید شد.


حاصل زندگی زناشویی سافو دختری به نام کله ایس( (Cleis – همنام مادرش - بود که برای او چندشعر زیبا سروده است.
به موجب افسانه ها سافو به دریانوردی به نام فائون (Phaon) دل باخت و به سبب بی مهری فائون سر انجام خود را از فراز صخره ی لوکاد (Leucade  =لوقاده) به زیر انداخت و جان سپرد. عشق بی سرانجام و زندگی شاعرانه ی سافو بعدها سرچشمه ی الهام بسیاری از شاعران و نویسندگان و هنرمندان شد.  چنانکه داستان ها و شعرها و نمایشنامه ها و تندیس ها و تصویرهای بسیاری از او ساخته و پرداخته آمد که از آن میان می توان به داستان معروفی از " آلفونس دوده " اشاره داشت. 
سافو

شعرهای سافو که بیش ار ۲۶۰۰ سال پیش نوشته شده در ستایش عشق و اندوه و شادی و زیبایی و سرشار از فضایی زنانه است. چرا که او در آن زمان ها سرپرستی مدرسه ای زنانه را به عهده داشت و در آنجا به دخترکان و زنان جوان هنر زیستن و  هنر شعر و موسیقی را می آموخت.
در آمیختگی این فضای زنانه با بیان برهنه و احساس شگفت انگیز او موجب شده که وی را به همجنس گرایی نسبت دهند(۱) و از این رو شعرهای او در معرض اتهام و نابودی قرار گرفت و توده ای از آثار وی قربانی سلیقه ی معلمان و ناسخان بعد از او شد و به عمد نابود گردید. در حالی که او عاشقانه های بسیار زیبایی خطاب به مردان دارد از جمله در شعری به نام «به یک مرد جوان...» می گوید :
برخیز و به من خیره شو !
چونان دوستی به دوستش.
آنگاه من؛ 
زیبایی برهنه در چشم هایت را
آشکار خواهم کرد.(۲)
اما آنچه امروز در دست ماست – هر چند کم و ناقص – نشانگر احساس عجیب و بی پیرایه سافو است که نه تنها  در شطّی از تاریخ و اسطوره و عشق جاری است، بلکه با گویشی شاعرانه آداب و رسوم آن دوران را برای ما واگویه می کند و هم کمال زیبایی شناختی شعر، در ۲۶۰۰ سال پیش را به ما امروزیان هدیه می دهد. آنگونه که افلاطون فیلسوف برجسته ی یونانی هم درمقابل هنر گیج کننده ی سافو سر خم می آورد ودر مورد او می گوید: « سافو نه تنها یک غزل سرای بزرگ است بلکه او الهه ای است خالق همه ی هنرها. »
جا دارد که گفته شود به تازه گی یکی دیگر از شعر های وی در بسته بندی های یک مومیایی مصری کشف شده .این شعر شامل صد و یک(۱۰۱)کلمه است و داستان بی زمانی را در هنر و اُپرا روایت می کند.
و اینک برگردان  چهار شعر از سافو:

 

               
He is more than a hero
 He is a god in my eyes —
the man who is allowed
to sit beside you —he 
who listens intimately
to the sweet murmur of
your voice, the enticing
laughter that makes my own
heart beat fast. If I meet
you suddenly, I can’t
speak — my tongue is broken;
a thin flame runs under
my skin; seeing nothing,
hearing only my own ears
drumming, I drip with sweat;
trembling shakes my body
and I turn paler than
dry grass. At such times
death isn’t far from me.
مرگ از من دور نیست ...
او بالاتر از یک قهرمان است
او به چشم من یک خداست !
او  که می تواند کنار تو بنشیند
و به زمزمه ی شیرین صدای تو
و آهنگ خنده های فریبنده ات
- که ضرب آهنگ قلب مرا تشدید می کند-
                     عاشقانه گوش فرا دهد ...
اگر من ناگهانت باز بینم ،
نخواهم توانست با تو سخن بگویم
چرا که زبانم گره می خورد
و یک شعله ی باریک
              زیر پوستم می دود ...
چیزی نمی توانم دید
چیزی نمی توانم شنید
جز صدای طبل گوش های خود را
و رنگم از علف های خشک
پریده تر می شود...
در این زمان؛
مرگ از من دور نیست ....
 
You know the place :then
Leave Crete and come to us
waiting where the grove is
pleasantest, by precincts

sacred to you ; incense
smokes on the altar, cold
streams murmur through the

apple branches, a young
rose thicket shades the ground
and quivering leaves pour

down deep sleep; in meadows
where horses have grown sleek
among spring flowers, dill

scents the air. Queen! Cyprian!
Fill our gold cups with love
stirred into clear nectar
                 
پس کرت Crete را ترک کن !               
تو آنجا را می شناسی.
پس کرت را ترک کن و به آنجا بیا!
آنجا که تو را چشم به راهیم...
آنجا که برای تو مقدس است
آنجا ... که سپند دانه ها،
در جلوی محراب عطر می پراکنند...
و جویبارهای خنک؛
- از میان شاخه های درختان سیب-
زمزمه کنان می گذرند...
و آن بوته ی جوان و انبوه گل سرخ؛
بر زمین سایه می افکند ...
و برگ های رقصان؛
خواب ژرفی را به پایین می ریزند ...
آنجا .... که در مرغزار
اسب ها شیهه می کشند.
و بوی شیرین شوید
- در میان گل های بهاری -
هوا را عطر آگین می کند ...
                    ای ملکه!
                    ای قبرسی!
پُر کن جام های طلایی ما را ،
با عشق آمیخته به شهد زلال!

 
 
Don't ask me what to wear
I have no embroidered
headband from Sardis to
give you, Cleis , such as
I wore
and my mother
always said that in her
day a purple ribbon
looped in the hair was thought
to be high style indeed
but we were dark:
a girl
whose hair is yellower than
torchlight should wear no
headdress but fresh flowers
   
به دخترم کله ایس  ...
« کله ایس»، از من مپرس که چه بپوشی.
من روسری گلدوزی شده ی«ساردیسی»
مانند آنکه خودم پوشیده بودم ،
                   ندارم تا به تو بدهم.
مادرم همیشه می گفت:
در زمان ما بستن یک روبان ارغوانی
                                   روی موها
نشانه ی اشرافیت بود.
اما ما نادان بودیم...
دختری که موهایش طلایی تر از
                      نور فانوس است،
هرگز نباید برای آرایش موهایش
چیزی بجز گل های تازه داشته باشد .
 
We put the urn aboard ship  
with this inscription:
This is the dust of little
Timas who unmarried was led
into Persephone's dark bedroom
And she being far from home, girls
her age took new-edged blades
to cut, in mourning for her,
these curls of their soft hair
برای تیماس

ما این کوزه را
       با این یادداشت
روی عرشه ی کشتی می گذاریم:
این خاکستر «تیماس» کوچک است
که ناکام به سوی خوابگاه تاریک «پرسفون» (۲)
                                             فرستاده شد .
و او
    از خانه اش دور بود
دختران همسال او،
تیغ های صیقلی برداشتند
تا به رسم سوگواری،
حلقه های موهای نرمشان را ببُرند ...
پانویس ها :
۱ – واژه لـزبـیـن هم که امروزه در مورد زنـان همجـنـس گرا به کار می رود ، مشتق از کلمه ی لزبوس ( = لسبوس) زادگاه سافو ست.
۲ -To a young man/Stand up and gaze me as a friend/ to friend. I ask you to reveal / the naked beauty of your eyes.
۳ -« پرسفون»  یا پرسفونه  مظهر زادن و مرگ رستنی هاست و الهه ای است با دو شخصیت : هم الهه ی حاصلخیزی و باروری است و هم ملکه ی جهان زیرین( ملکه ی مرگ ) است .
بنا بر اسطوره ها  «پرسفون» دختر «دمتر»  ایزد بانوی زمین بود که « هادس » ( خدای عالم زیرین ) دلباخته ی او شد و او را با خود به جهان زیرین برد .
اندوه « دمتر»   آنقدر شدید بود که زمین به خشکسالی نشست. در نتیجه « زئوس» تصمیم گرفت به «دمتر» کمک کند و « هرمس» را به جهان زیرین فرستاد تا پرسفون را برگرداند . شرط این بازگشت این بود که پرسفون در جهان زیرین چیزی نخورد ، اما « هادس»  که عاشق« پرسفون» بود ، به او چند دانه انار خورانید . بنابراین بر طبق حکم «زئوس» بر این مقرر شد که «پرسفون» شش ماه از سال را روی زمین و شش ماه دیگر را در جهان زیرین زندگی کند .
از این رو اسطوره ی «پرسفون» تجسم چرخه ی خشکسالی و زایندگی در طبیعت است.
« پرسفونه»  به عنوان باروری دوشیزه ای جوان و دلرباست ، اما به عنوان ملکه ی عالم زیرین (مرگ) چهره ای عبوس دارد.
 
مأخذ:
فرهنگ دهخدا زیر نام « سافو »
فرهنگ اعلام معین زیر نام« سافو » 
روزنامه ایران / یکشنبه ۵ تیر ۱۳۸۴ / صفحه ی آخر
نوشتار زنانه و زمینه های بروز آن ، مارگارت ات وود ، مترجم سعید احمد زاده اردبیلی، نشریه ی ادبی دوات.
برگردان شعرها از روی کتابThe Penfuin Book Of Women Poems, Edited by Carol Cosman, Joan Keefe ,Kathreen Weaver  انجام شده است .

 

/ 11 نظر / 6 بازدید
نمایش نظرات قبلی
عباس

هزار و یکشب کتاب خواندنی است موفق باشی اگر خواستی بیا با تبادل لینک داشته باشیم مرا بنام یادداشتهای شمالی لینک کن و خبرم کن تا شمارا هم در فهرست دوستانم اضافه کنم بای

آزاده

واقعا مرسي. من هيچ وقت با اين شاعر آشنا نبودم. فوق العاده بود[لبخند]

l3ehnaz

با مطالب 1. سقوط هواپيماي مسافربري و واکنش هاي مختلف . 2. تشخيص دروغگو . 3. مراقبت از پوست ( جوان‌سازي پوست صورت و گردن ) 4. گريم و آرايش چشم 5. 10 جانور مرگبار کره زمين ! 6. در مورد شغلتان نا شکري نکنيد ! 7. دانستني هاي جالب و خواندني 8. نکته مهم در رابطه با آرايش و لوازم آرايشي 9. ويتامين‌هايي که پوست را شاداب مي‌کند 10. چه ضد آفتابي مصرف کنيم؟ آ پ شدم بهم سر بزن [تاييد]

hamed zare

[گل][قلب]سلام دوست عزیز وبلاگ بسیار بزرگ و پر محتوایی داری .افتخار میدهی با هم تبادل لینک کنیم؟ اگر دوست داشتی به سایتم هم یه سری بزن. http://www.downloadhut.ir [گل][قلب]

7رنگ

با عرض سلام و خسته نباشی هرکس می تواند پولدار و ثروتمند شود فقط با یک کلیک زندگی خود را تغییر دهید شما می توانید با عضویت در سایتی که به شما معرفی خواهم کرد ، نه تنها عضو شوید بلکه استخدام شوید و ماه به ماه حقوق بگیرید بله ماه به ماه ، و این را هم بدانید که محدودیت سنی وجود ندارد(زیر 18 سال یا بالای 18 سال) الان زمانی است که شما می توانید اقتصاد خود را تغییر دهید از بد به خوب از خوب به عالی و از عالی به فوق العاده و... شاید الان به ذهنتان خطور کرده باشد که این پیام یک پیام دروغ و یا کلاهبرداری و ... باشد اما نه شما اشتباه می کنید (برای عضویت از شما هیچ پولی گرفته نمی شود پس کلاهبرداری در کار نیست ) ماهیانه از 80 هزارتومان تا 80 میلیون تومان برای در یافت اطلاعات کامل به این نشانی بروید www.7rang2008.blogfa.com

صبا عابدی فرد

سلام[لبخند][قلب] وبلاگ جالبی داری به من هم سر بزن. من هم در وبلاگم چند تا از متن هایی رو که نوشتم , قرار دادم

انجمن

سلام از اینکه از سایت انجمن بازدید نمودید متشکریم باتجدید احترام

حسن حمیدی

با سلام خواهشمند ادرس وبلاگ م را در سایتان لینک کنید وبنده این کار ار میکنم و مخواستم بدانم چگونه امار سایتتان اینقدر بالا رفته[زودباش]

shahin

فروشگاه اینترنتی تک شارژ ايرانسل-تاليا-همراه اول با ارامش خاطر به دور از هر زحمتي در منزل خود پشت ميز كامپيوتر خودتان تنها با فشردن چند كليك سيم كارتهاي اعتباري خود راشارژ كنيد . حتي در روزهاي تعطيل ودر ساعات شب كه هيچ مغازه اي باز نيست فقط درhttp://www.takcharge.com

همایون رقابی

سلام دوست عزیزم نام وبلاگ شما را در لیست محبوب ترین ها دیدم . خواستم ببینم چه چیز باعث این محبوبیت شده .... راستش نفهمیدم موفق باشید.